Dynamische energiecontracten en thuisbatterijen

Elektriciteit wordt in Europa grotendeels verhandeld op de zogenoemde EPEX Spotmarkt. Dit is een groothandelsmarkt waarop energie voor de volgende dag wordt gekocht en verkocht.

Elke dag rond 13.00 uur worden de prijzen voor alle uren van de volgende dag vastgesteld. Die prijzen worden bepaald door vraag en aanbod.

Wanneer er veel zon en wind is en de vraag naar elektriciteit laag is, dalen de prijzen. In sommige situaties worden prijzen zelfs negatief. Producenten betalen dan om elektriciteit kwijt te raken omdat het net anders overbelast raakt.

Op momenten dat de vraag naar stroom stijgt – bijvoorbeeld in de avond wanneer veel huishoudens koken, wassen of elektrische auto’s laden – lopen de prijzen juist op.

Binnen één dag kunnen daardoor aanzienlijke prijsverschillen ontstaan. Het verschil tussen het goedkoopste en het duurste uur kan gemakkelijk tien tot twintig cent per kilowattuur bedragen, exclusief energiebelasting.

Precies deze prijsverschillen vormen de basis van het financiële model van een thuisbatterij.

Een thuisbatterij kan elektriciteit opslaan en later weer gebruiken. Daarmee kan hij energie in de tijd verplaatsen.

Dat heeft alleen waarde wanneer de prijs op het moment van laden anders is dan op het moment van ontladen.

Wanneer stroom overdag goedkoop is en ’s avonds duur, kan een batterij bijvoorbeeld goedkope elektriciteit opslaan en die energie later gebruiken wanneer de prijs hoger ligt.

Dit mechanisme wordt prijsarbitrage genoemd. Zonder prijsverschillen bestaat dit mechanisme niet.

Daarom speelt het type energiecontract een belangrijke rol.

Bij een vast energiecontract spreken huishouden en energieleverancier een vaste prijs af voor een bepaalde periode, meestal één of drie jaar. De leverancier koopt een groot deel van de energie vooraf in om prijsrisico te beperken. De kosten van dat risico worden verwerkt in het tarief dat de klant betaalt.

Voor het huishouden betekent dit prijszekerheid, maar ook dat er gedurende de dag geen prijsverschillen bestaan.

Een thuisbatterij kan dan wel elektriciteit opslaan, maar het moment van laden of ontladen heeft geen financiële waarde.

Bij een variabel contract verandert de prijs meestal maandelijks. De prijs beweegt mee met de markt, maar ook hier geldt dat er binnen één dag geen prijsverschillen zijn.

Voor een batterij verandert er daardoor weinig. Het prijsmechanisme waarop een batterij kan sturen ontbreekt.

Bij een dynamisch energiecontract betaalt een huishouden de actuele marktprijs van elektriciteit.

De prijs verandert meestal per uur en is direct gekoppeld aan de EPEX-markt. De energieleverancier berekent daar een kleine opslag bovenop voor zijn dienstverlening.

Dit betekent dat elektriciteit gedurende de dag verschillende prijzen kan hebben.

In de praktijk zie je vaak een herkenbaar patroon. Overdag, wanneer veel zonne-energie beschikbaar is, zijn prijzen vaak lager. In de avond, wanneer de vraag stijgt en er minder zon is, lopen prijzen juist op. In de nacht dalen prijzen vaak weer.

Dit zijn precies de momenten waarop een thuisbatterij kan sturen.

De batterij kan goedkope stroom opslaan en die energie later gebruiken of terugleveren wanneer de prijs hoger ligt.

Daarmee ontstaat het financiële model van een thuisbatterij.

Vrijwel alle grote energieleveranciers bieden tegenwoordig dynamische energiecontracten aan. Voor grotere leveranciers is dat zelfs verplicht.

Toch betekent een dynamisch contract niet automatisch dat een leverancier ook een thuisbatterij kan aansturen.

Om dat te kunnen doen moet een energieleverancier duizenden batterijen combineren in een zogenoemde Virtual Power Plant (VPP). Vanuit zo’n systeem kunnen batterijen centraal worden aangestuurd en kunnen zij deelnemen aan verschillende energiemarkten, zoals de onbalansmarkt.

Veel leveranciers beschikken niet over zo’n systeem. In dat geval kan een batterij alleen sturen op de prijzen van de day-ahead markt.

Dat betekent dat een belangrijk deel van het mogelijke rendement verloren gaat.

Sommige leveranciers combineren hun energiecontract met een constructie waarbij klanten voor lange tijd vastzitten aan dezelfde partij.

De leverancier stuurt in dat geval de batterij aan en het contract loopt vaak voor een groot deel van de levensduur van de batterij.

Voorbeelden van dergelijke modellen zijn te vinden bij partijen zoals Zonneplan, Quatt en 1komma5.

Wij raden dit soort constructies sterk af.

Wanneer een huishouden niet kan overstappen naar een andere energieleverancier, ontstaat er een afhankelijkheid van één partij. Als die leverancier niet het maximale rendement uit de batterij haalt, heeft de klant geen mogelijkheid om te wisselen.

Omdat energiemarkten voortdurend veranderen, vinden wij flexibiliteit essentieel.

Wij werken daarom alleen samen met energieleveranciers die batterijen actief kunnen aansturen en die klanten niet langdurig vastzetten in een contract.

Daarnaast monitoren wij niet alleen de batterij, maar ook de energiemarkten en de prestaties van energieleveranciers.

Wanneer wij zien dat een leverancier structureel minder rendement realiseert dan mogelijk is, gaan wij eerst in gesprek met die leverancier. Als de resultaten niet verbeteren, adviseren wij de klant om over te stappen naar een leverancier die betere prestaties levert.

Flexibiliteit is daarbij belangrijk. Daarom werken wij bij voorkeur met leveranciers waarbij klanten eenvoudig kunnen overstappen.

n de praktijk werken wij vooral met twee dynamische leveranciers: Frank Energie en NextEnergy.

Beide leveranciers kunnen batterijen actief aansturen en bieden contracten waarbij klanten niet langdurig vastzitten. Dat betekent dat er altijd ruimte blijft om over te stappen wanneer een andere leverancier betere resultaten behaalt.

Toch zijn er ook verschillen tussen beide modellen.

NextEnergy

NextEnergy werkt met een model waarbij huishoudens een vast maandbedrag betalen dat gedurende het jaar gelijk blijft. Aan het einde van het contractjaar wordt afgerekend op basis van het werkelijke verbruik en de werkelijke energieprijzen.

Dit zorgt voor stabiele maandlasten. Het nadeel is dat opbrengsten uit batterijgebruik vaak pas zichtbaar worden bij de jaarlijkse afrekening.

Frank Energie

Frank Energie rekent elke maand af op basis van het daadwerkelijke verbruik tegen de prijzen van die maand.

De leverancier rekent daarnaast een opslag van ongeveer twee cent per kilowattuur voor zijn dienstverlening.

Het voordeel van dit model is dat opbrengsten uit energiehandel of batterijgebruik sneller zichtbaar worden in de energierekening. Daar staat tegenover dat maandelijkse kosten meer kunnen schommelen.

Het kiezen van een energiecontract gebeurt bij ons nadat een klant een thuisbatterij heeft aangeschaft.

In de periode tussen aankoop en installatie kijkt een energiespecialist uit ons Support team naar het energieverbruik van het huishouden, de aanwezige zonnepanelen en de eigenschappen van de batterij.

Op basis daarvan wordt bepaald welk dynamisch energiecontract op dat moment het beste past, zodat het contract al goed is ingericht wanneer de batterij wordt geïnstalleerd.

Een thuisbatterij kan energie opslaan. De waarde van die energie wordt uiteindelijk altijd bepaald door de markt.

Prijsverschillen zijn daarom de sleutel tot het rendement van een batterij. Dynamische energiecontracten maken die prijsverschillen zichtbaar en bruikbaar.

Maar niet iedere leverancier benut die mogelijkheden op dezelfde manier. Daarom vinden wij flexibiliteit, transparantie en actieve aansturing van batterijen essentieel.

Alleen dan kan een thuisbatterij daadwerkelijk doen waarvoor hij bedoeld is: slim omgaan met energie en prijsverschillen benutten wanneer die ontstaan.