Vanaf 2029 bepalen tijdsafhankelijke nettarieven wat je voor het elektriciteitsnet betaalt

We zijn inmiddels gewend aan het idee dat stroom niet ieder uur evenveel kost. Met een dynamisch energiecontract kan elektriciteit het ene moment goedkoop zijn en een paar uur later veel duurder.

Vanaf 2029 komt daar waarschijnlijk iets belangrijks bij.

Ook de kosten voor het gebruik van het elektriciteitsnet gaan naar verwachting afhangen van het moment waarop je stroom van het net haalt. Wie het net gebruikt op rustige momenten, betaalt straks minder. Wie veel elektriciteit afneemt wanneer het net zwaar wordt belast, betaalt meer.

Het gaat om een voorstel van Netbeheer Nederland dat momenteel door de Autoriteit Consument & Markt (ACM) wordt beoordeeld. De ACM verwacht dat de nieuwe tarieven in 2029 kunnen worden ingevoerd. Het huidige voorstel voor tijdsafhankelijke nettarieven heeft betrekking op de afname van elektriciteit van het net en niet op het terugleveren van zonnestroom. Het voorstel is nog niet definitief.

Voor huishoudens wordt niet alleen belangrijk hoeveel elektriciteit je gebruikt, maar ook wanneer je het elektriciteitsnet gebruikt.

Op dit moment zijn de netkosten voor huishoudens grotendeels gekoppeld aan de aansluiting en niet aan het moment waarop je elektriciteit van het net gebruikt.

Voor het elektriciteitsnet maakt het tijdstip van gebruik wel degelijk verschil.

Als veel huishoudens tegelijk hun elektrische auto opladen, koken, warmtepompen laten draaien en andere apparaten gebruiken, ontstaat een hoge netbelasting. Op andere momenten is er veel meer ruimte op het net. Door de groei van elektrisch vervoer en elektrische verwarming worden de verschillen tussen deze momenten groter.

Netbeheer Nederland wil huishoudens stimuleren om het net meer te gebruiken op momenten waarop er ruimte beschikbaar is. In het huidige voorstel wordt ongeveer twee derde van het transporttarief bepaald door hoeveel elektriciteit een kleinverbruiker van het net afneemt en wanneer dat gebeurt. Het resterende deel blijft gekoppeld aan de aansluitcapaciteit.

Het doel is niet alleen een andere verdeling van de kosten. Als huishoudens hun verbruik meer spreiden, worden pieken lager en kan de bestaande netcapaciteit beter worden benut. Dat kan helpen om netcongestie te verminderen en ruimte te maken voor nieuwe aansluitingen.

De definitieve tarieven voor 2029 zijn nog niet vastgesteld. Er zijn wel onderzoeken waarin met voorbeeldtarieven wordt gerekend. CE Delft gebruikte in een studie naar de effecten van tijdsafhankelijke nettarieven voor 2030 in de winter bijvoorbeeld tarieven van €0,08 tot €0,24 per kWh, afhankelijk van het tijdstip. In de zomer varieerden de gebruikte rekentarieven van €0 tot €0,16 per kWh.

Om het verschil zichtbaar te maken: bij €0,24 per kWh kost 10 kWh in dit voorbeeld €2,40 aan variabele netkosten. Bij €0,08 per kWh is dat €0,80. Het verschil is €1,60.

Deze bedragen zijn rekenvoorbeelden. De werkelijke tarieven en het financiële effect voor een huishouden kunnen anders uitvallen.

Voor woningen met een elektrische auto, warmtepomp, elektrische boiler of andere grote verbruikers kan het verschuiven van elektriciteitsverbruik naar goedkopere momenten straks direct effect hebben op de netkosten.

Eigenlijk kennen we het principe al.

Op de weg vinden we het normaal dat er een spits is. Het elektriciteitsnet kent ook momenten waarop het veel zwaarder wordt belast. Voor de huidige netkosten maakt het voor huishoudens niet uit op welk moment zij het elektriciteitsnet gebruiken.

Met tijdsafhankelijke nettarieven verandert dat.

Een elektrische auto hoeft meestal niet direct te laden zodra deze ’s avonds wordt aangesloten. Als de auto pas de volgende ochtend nodig is, kan het laden worden uitgesteld.

Voor andere apparaten ligt dat minder eenvoudig. We willen ’s avonds kunnen koken. Een warmtepomp moet het huis verwarmen wanneer dat nodig is. Een boiler kan niet onbeperkt wachten.

De vraag wordt dus: welk energiegebruik kunnen we verschuiven en welk energiegebruik niet?

Een thuisbatterij kan daarin een rol spelen.

Een thuisbatterij kan het moment waarop je elektriciteit van het net haalt loskoppelen van het moment waarop je die elektriciteit gebruikt.

Stel dat een woning ’s avonds veel elektriciteit nodig heeft. Zonder batterij wordt die energie op dat moment rechtstreeks van het net gehaald. Met een batterij kan eerder op de dag energie worden opgeslagen.

De woning gebruikt die opgeslagen energie later.

Dat kan interessant worden wanneer het gebruik van het elektriciteitsnet overdag goedkoper is dan tijdens de avondpiek. De batterij kan dan op een rustig moment laden en tijdens een drukker moment ontladen.

Je hoeft dus niet je gedrag volledig aan te passen. Je hoeft niet midden in de nacht te koken omdat het net dan minder wordt belast. De batterij kan het tijdsverschil voor zijn rekening nemen.

Een thuisbatterij wordt vaak gekoppeld aan zonnepanelen. Dat is logisch: overtollige zonnestroom kan overdag worden opgeslagen en ’s avonds worden gebruikt.

Voor het verschuiven van netgebruik zijn zonnepanelen echter niet noodzakelijk.

Een batterij kan ook vanuit het elektriciteitsnet worden geladen. Als de stroomprijs en het nettarief op een bepaald moment laag zijn, kan het systeem energie inkopen en opslaan. Later kan de woning de opgeslagen energie gebruiken wanneer stroom of netgebruik duurder is.

Met een dynamisch energiecontract kan de batterij nu al reageren op verschillen in de elektriciteitsprijs. Tijdsafhankelijke nettarieven voegen daar een tweede prijsprikkel aan toe.

Voor huishoudens zonder zonnepanelen is een slimme thuisbatterij interessant zijn om het moment van netgebruik te verschuiven. Met zonnepanelen komt daar een extra voordeel bij: overtollige zonnestroom kan worden opgeslagen en later zelf worden gebruikt.

Welke capaciteit je nodig hebt, hangt af van het energieprofiel van de woning en het doel van de thuisbatterij.

Bij tijdsafhankelijke nettarieven is vooral het elektriciteitsverbruik relevant. Hoe meer stroom een woning gebruikt en hoe groter het verbruik op dure momenten, hoe meer mogelijkheden er zijn om het netgebruik met een batterij te verschuiven.

Voor woningen met zonnepanelen is vooral de hoeveelheid overtollige zonnestroom belangrijk om de opgewekte energie optimaal te benutten. Die bepaalt hoeveel energie beschikbaar is om op te slaan en later zelf te gebruiken.

Een dynamisch energiecontract kijkt naar de prijs van elektriciteit. Een tijdsafhankelijk nettarief kijkt naar de kosten van het gebruik van het elektriciteitsnet.

Die twee prijzen hoeven niet altijd tegelijk laag of hoog te zijn. Er kan bijvoorbeeld veel goedkope elektriciteit beschikbaar zijn terwijl het elektriciteitsnet op dat moment zwaar wordt belast. Andersom kan het net rustig zijn terwijl elektriciteit duur is.

Een slimme thuisbatterij moet daarom niet alleen naar de stroomprijs kijken, maar ook naar het nettarief en het energieverbruik van de woning.

Een thuisbatterij die alleen op vaste tijden laadt en ontlaadt, kan deze ontwikkeling maar beperkt benutten.

Een slim energiemanagementsysteem kan de stroomprijs, het nettarief, het energieverbruik, de verwachte zonne-opwek en de beschikbare batterijcapaciteit combineren. Ook het gewenste moment waarop een elektrische auto geladen moet zijn kan worden meegenomen.

Het systeem bepaalt vervolgens wanneer laden en ontladen het meest interessant is.

De energietransitie draaide voor huishoudens lange tijd vooral om twee dingen: minder energie gebruiken en zelf duurzame energie opwekken.

Er komt een derde onderdeel bij: het moment waarop energie wordt gebruikt.

Dat is belangrijk voor de energierekening, maar ook voor het elektriciteitsnet.

Als veel huishoudens hun elektrische auto, warmtepomp en andere apparaten tijdens dezelfde uren maximaal gebruiken, ontstaan hoge pieken. Het elektriciteitsnet moet daarop worden ingericht.

Als een deel van dat gebruik naar andere momenten kan worden verschoven, wordt de bestaande netcapaciteit beter benut. De ACM noemt het verminderen van piekbelasting en het verschuiven van verbruik expliciet als doelen van de voorgestelde tijdsafhankelijke tarieven.

Een thuisbatterij kan één van de middelen zijn om dat mogelijk te maken.

Of tijdsafhankelijke nettarieven veel verschil maken op je energierekening, hangt af van je energiegebruik en de definitieve tarieven. Een woning met een warmtepomp, elektrische auto en andere grote verbruikers heeft meer mogelijkheden om energiegebruik te verschuiven dan een woning met een laag elektriciteitsverbruik.

De belangrijkste vraag is: hoe flexibel is het energiegebruik van jouw woning?

Kun je verbruik verschuiven? Kun je energie opslaan? En kan een slim systeem bepalen wanneer dat financieel en technisch interessant is?

Het voorstel voor tijdsafhankelijke nettarieven is nog niet definitief. De tarieven voor 2029 staan ook nog niet vast. De ontwikkeling is wel duidelijk: het moment waarop je het elektriciteitsnet gebruikt, gaat waarschijnlijk een grotere rol spelen.

Als de voorgestelde nettarieven vanaf 2029 worden ingevoerd, wordt slim laden en ontladen financieel nog belangrijker.

Benieuwd wat een thuisbatterij voor jouw woning kan betekenen? Laat je adviseren door een specialist.