Waarom de thuisbatterij met het hoogste rendement op de investering niet altijd de slimste keuze is

Bij Domogo kiezen wij de batterijgrootte nooit op gevoel. We gaan ook niet uit van “hoe groter, hoe beter”. Iedere woning is anders en daarom kijken wij altijd naar het complete energiesysteem. De juiste batterij moet niet alleen passen bij het huidige verbruik, maar ook bij de manier waarop energie door het jaar heen wordt opgewekt, opgeslagen en gebruikt.

Een thuisbatterij heeft namelijk twee taken, en die zijn in de zomer heel anders dan in de winter. Om de juiste grootte te bepalen, kijken wij naar allebei. Zo voorkomen wij dat een batterij te klein is voor de zonnige maanden, of te groot voor wat er in de winter nodig is.

In de zomer wekken zonnepanelen vaak meer stroom op dan een huishouden direct kan gebruiken. Die overtollige stroom wordt anders teruggeleverd aan het net, tegen een lage vergoeding. De batterij vangt dat overschot op, zodat het later op de dag of in de avond alsnog in huis gebruikt kan worden. Hoeveel opslag daarvoor nodig is, hangt af van het aantal zonnepanelen en het verbruik overdag. Belangrijk is dat we niet rekenen met een gemiddelde dag, maar met de zonnigste dagen van het jaar. Anders zit de batterij op die dagen al vroeg vol.

In de winter is er veel minder zon. De batterij krijgt dan vooral waarde door slim om te gaan met de stroomprijs. Met een dynamisch energiecontract verandert die prijs per kwartier. De batterij koopt stroom in wanneer die goedkoop is, zodat je die kunt gebruiken wanneer de prijs hoger ligt. Hoeveel capaciteit daarvoor nodig is, hangt af van het verbruik in huis, vooral in de avonduren.

Lees in dit artikel: ‘De opbrengst van een thuisbatterij in de winter‘.

Wij berekenen voor beide situaties wat er nodig is. De ideale batterij is groot genoeg voor de zomer én voor de winter. Deze maat noemen we in dit artikel de optimale dimensionering: de batterij die precies past bij de woning.

In onze calculaties komen wij vervolgens uit op een rendement per batterijgrootte. Wij rekenen verschillende varianten door, zodat een klant kan zien wat een thuisbatterij in zijn specifieke situatie oplevert. Daarbij valt iets op dat op het eerste gezicht tegenstrijdig lijkt.

Een slimme batterij die kleiner is dan de optimale dimensionering heeft vaak een hoger rendement ten opzichte van de investering, waardoor de terugverdientijd wat korter is. Dit komt doordat iedere geïnvesteerde euro harder werkt. Daartegenover staat wel dat een kleiner dan optimale thuisbatterij een lager absoluut rendement heeft. Andersom geldt dat een thuisaccu die precies past het hoogste absolute rendement geeft, terwijl de terugverdientijd langer is.

Dat voelt vreemd, maar is logisch. Hieronder leggen wij uit waar dit verschil vandaan komt.

Stel dat een woning uitkomt op een optimale batterijcapaciteit van 20 kWh. Een kleinere variant van 15 kWh kan een iets kortere terugverdientijd laten zien, terwijl de grotere batterij over de volledige levensduur juist meer financieel voordeel oplevert. Welke keuze het beste past, hangt af van de wensen en prioriteiten van het huishouden.

Een thuisbatterij die precies op de capaciteitsbehoefte is gedimensioneerd, is berekend op de piekmomenten van het jaar. Op de zonnigste dagen kan alle overtollige stroom worden opgeslagen, en in de winter kan voldoende goedkope stroom worden ingekocht voor de duurdere uren. Maar door het jaar heen zijn er ook momenten waarop een deel van die capaciteit niet wordt gebruikt: een bewolkte zomerdag, een dag zonder uitgesproken prijsverschillen. De thuisaccu staat dan voor een deel stil, simpelweg omdat de behoefte er op dat moment niet is.

Een kleinere batterij kent dit verschijnsel in mindere mate. Omdat de beschikbare capaciteit lager is, wordt deze gedurende het jaar relatief intensiever benut dan bij een batterij die precies op de piek is gedimensioneerd. Een groter deel van de capaciteit doet vaker mee. In absolute euro’s levert deze thuisbatterij minder op, omdat een deel van de zonnestroom niet wordt opgeslagen en een deel van de goedkope winterinkoop wordt gemist. Maar omdat de investering lager is, staat er relatief meer rendement tegenover wat er in is gestoken.

Dit is overigens niet onbeperkt. Wanneer je de energiedrager steeds verder verkleint, blijft het rendement dalen, maar het vaste deel van de installatiekosten blijft gelijk. Op een gegeven moment kantelt het beeld. De besparing op de investering weegt dan niet meer op tegen het verlies aan opbrengst, en de terugverdientijd wordt juist weer langer. Er is dus een punt waarop een kleinere batterij het gunstigst scoort op rendement ten opzichte van de investering. Daarvoor en daarna pakt het minder gunstig uit.

Het is verleidelijk om puur te sturen op het rendement ten opzichte van de investering, maar dat zou een onvolledige afweging zijn. Een thuisaccu die op dat punt optimaal is, is per definitie kleiner dan de capaciteit die uit de zomer- en winterfunctie volgt. Dat betekent dat een deel van de zonnestroom niet wordt opgeslagen en een deel van de winterstroom niet goedkoop wordt ingekocht. Er wordt structureel rendement gemist, ook al verdient de batterij zichzelf sneller terug.

Voor wie kijkt naar het totale financiële voordeel over de levensduur van de batterij, is dat een wezenlijk verschil. Een slimme thuisbatterij die precies past levert over twintig jaar simpelweg meer geld op, ook al duurt het langer voordat de investering is terugverdiend.

De juiste batterijgrootte is geen rekensom met één uitkomst. Het is een afweging tussen absoluut rendement, terugverdientijd en de persoonlijke situatie van de klant. Een batterij die precies past levert het meeste op in euro’s. Een kleinere batterij levert minder op, maar verdient zichzelf vaak sneller terug. En vanaf een bepaald punt wordt nóg kleiner juist weer ongunstig door de vaste kosten van een installatie.

In ons advies maken wij deze afweging inzichtelijk, zodat een klant niet alleen ziet wat een batterij oplevert, maar ook begrijpt waarom een bepaalde keuze bij zijn situatie past. Uiteindelijk draait een thuisbatterij niet alleen om rendement, maar om een energiesysteem dat aansluit bij de woning, de toekomstplannen en de gewenste mate van grip op energie.
Ben je benieuwd welke slimme thuisbatterij het beste past in jouw woning?